İplik ve şiş: doğru çifti bulmak
Güncellendi:
Bir yumağı alıp şişle eşleştirmek, ilk bakışta tahmin işi gibi durur. Oysa ipin etiketinde, şişin ucunda ve örgü parçasının sıklığında kendini gösteren birkaç basit ölçü vardır. Bunları bir kez anladığınızda, her projeye girişirken aynı soruları sormaya başlarsınız: ip ne kalınlıkta, şiş kaç numara, ortaya çıkan doku nasıl bir his verecek?
İpin kalınlığı nasıl adlandırılır?
İp üreticileri kalınlığı çoğunlukla bir sınıf adıyla belirtir. Adlar ülkeden ülkeye küçük farklarla değişse de mantık aynıdır: ince ipler incecik dantel gibi işlerde, kalın ipler ise hızlı ilerleyen atkı ve battaniyelerde kullanılır. Aşağıdaki tablo yaklaşık bir eşleştirmedir; etiketteki öneri her zaman bu tablonun önündedir.
| Sınıf | Hissi | Önerilen şiş (mm) | Uygun iş |
|---|---|---|---|
| İnce (fingering) | Tel gibi narin | 2,5 – 3,25 | Çorap, hafif şal |
| Orta-ince (DK) | Dengeli | 3,75 – 4,5 | Bebek giysisi, hafif kazak |
| Orta (worsted) | Dolgun | 4,5 – 5,5 | Bere, eldiven, kazak |
| Kalın (bulky) | Yumuşak ve hacimli | 6 – 8 | Atkı, hırka |
| Çok kalın | Neredeyse halat | 9 ve üstü | Battaniye, minder |
Lif türleri ve karakterleri
- Yün
- Esnek ve sıcak tutan doğal lif; şekle kolay döner. Merino gibi ince tüylü cinsler daha yumuşaktır, kalın tüylü cinsler daha dayanıklıdır ama batabilir.
- Pamuk
- Esnemeyen, serin ve ağır bir lif. Yaz giysilerinde rahattır; fakat elde sertleştiği için ilk denemelerde ilmekleri eşitlemek zorlaşabilir.
- Akrilik
- Hafif, ucuz, renk çeşitliliği yüksek sentetik lif. Makinede yıkanabilir etiketli olanlar pratiktir; yüksek ısıda kolayca kendini toplar.
- Keten ve bambu
- Dökümlü ve serin kumaşlar verir. İp kaygan olduğundan ilmekler şişten kolay kayar.
- Karışımlar
- Yün ile akrilik ya da pamuk ile akrilik gibi birleşimler, tek lifin zayıf yanını dengelemek için üretilir.
Şiş malzemesi neye göre seçilir?
Metal şişler kayganlık sağlar, hızlı örenlere uygundur; fakat kaygan ipte ilmek kaçırmak kolaylaşır. Bambu ve ahşap şişler ise sürtünme yaratır, ilmekleri yerinde tutar. Plastik şişler hafiftir ve geniş çaplarda tercih edilir. İlk deneme için bambu bir çift genellikle iyi bir başlangıç noktasıdır. Düz uzun şişler atkı gibi dar parçalara, devirli (kablolu) şişler ise geniş ve tüp biçimli işlere uygundur.
Boyunu ve ucunu hesaba katın
Çok uzun şişler küçük bir parçada elinizi yorar, çok kısa şişler ise geniş bir parçada ilmekleri tutmaz. Uç sivri olduğunda desenli işler kolaylaşır, yuvarlak uçta ise ipin bölünme ihtimali azalır.
Numune örmek neden vazgeçilmezdir?
Elinizin sıklığı kimseninkine benzemez. Bu yüzden yaklaşık on beş santim genişliğinde kare bir numune örüp ortasındaki on santimlik alandaki ilmek ve sıra sayısını ölçmek gerekir. Desen tarifinde "10 cm'de 20 ilmek" yazıyor, sizin parçanızda 18 çıkıyorsa daha ince bir şişe, 22 çıkıyorsa daha kalın bir şişe geçmeniz gerekir. Numuneyi yıkayıp kuruttuktan sonra yeniden ölçmek de akıllıca olur, çünkü ürün yıkama sonrası biraz çekebilir ya da uzayabilir.
Etiketi okumak
- Ağırlık ve metraj: Örneğin 100 gram ve 200 metre yazıyorsa, bir proje için kaç yumak gerektiğini metrajdan hesaplarsınız.
- Parti numarası: Aynı rengin farklı partileri hafif ton farkı gösterebilir; ihtiyacınız olan miktarı aynı partiden alın.
- Bakım simgeleri: Yıkama sıcaklığı ve kurutma bilgisi için etiketi saklayın.
İlk proje için akla yatkın seçim
Orta kalınlıkta, açık renkli, hafif yünlü bir ip ve 5 numara bambu bir çift şiş birçok kişiye uygun bir başlangıç sunar. Bu birleşim ilmekleri seçilebilir kılar, kolayca sökülür ve ilk atkı için fazlasıyla yeterli bir doku verir.
18 yaş altındakiler için uygun değildir. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir platformu önermez.