Temel ilmekler ve diyagram okuma
Güncellendi:
Örgüdeki bütün desenler, birkaç temel hareketin farklı sıralarla birleşmesinden doğar. Bu sayfada önce bu hareketleri tek tek, sonra bunların harita gibi çizildiği diyagramları okumayı anlatıyoruz. Okurken şişlerinizi yanınıza alın; bir hareketi eliniz öğrenmeden zihniniz öğrenmiş sayılmaz.
İlk ilmekleri atmak
Başlarken ipin ucunu, örmeyi düşündüğünüz parça genişliğinin yaklaşık üç katı kadar serbest bırakın. En yaygın yöntem, başparmak ve işaret parmağı arasından geçen ipi şişe sarmaktır. Her sarım bir ilmek oluşturur. Atılan ilmeklerin çok sıkı olması, ilk sıranın örülmesini zorlaştırır; şişi iki parmak aralığında gevşekçe tutmak işe yarar. Atkı için yirmi ilmek, bere için seksen ilmek gibi sayılar, parçanın genişliğini belirleyen ilk kararlardır.
İki temel hareket
- Düz ilmek: Sağ şiş, sol şişteki ilmeğin içine önden arkaya girer, ip dolanır, yeni halka sağ şişe çekilir.
- Ters ilmek: Sağ şiş ilmeğe arkadan öne girer, ip yine dolanır ve halka çekilerek sağ şişe geçer.
Bu iki hareket yan yana ya da alt alta dizildiğinde bütün diğer dokular oluşur.
Temel dokular
| Doku | Diziliş | Görünüm |
|---|---|---|
| Krep (garter) | Her sırada düz ilmek | Yatay kabarık çizgiler, kıvrılmaz |
| Düz örgü (stockinette) | Bir sıra düz, bir sıra ters | Ön yüzde V şeklinde sütunlar, kenar kıvrılır |
| Ribana 1x1 | Bir düz, bir ters tekrarı | İnce dikey çizgiler, çok esnek |
| Ribana 2x2 | İki düz, iki ters tekrarı | Daha belirgin şeritler |
| İnci (seed) | Her sırada düz ve ters dönüşümlü, alt sıranın tersi | Küçük taneli yüzey |
Bağlama
İlmekleri şişten kurtarmak için iki ilmek örülür, sağ şişin üzerindeki ilk ilmek ikincisinin üstünden aşırılır ve bu işlem yinelenir. Sonda kalan tek ilmekten ipi geçirip sıkarsınız. Bağlama çok sıkı olursa kenar parçadan daha dar kalır; bu durumda bağlama sırasında daha kalın bir şiş kullanmak ya da arada bir iplik atmak işe yarar.
Örgü diyagramı nedir?
Diyagram, bir deseni sözcüklerle uzun uzun anlatmak yerine karelerle çizen bir haritadır. Her kare bir ilmeği, her yatay satır bir sırayı gösterir. Kare içindeki sembol, o ilmeğe ne yapılacağını söyler.
- Boş kare
- Genellikle ön yüzde düz ilmek.
- Nokta ya da yatay çizgi
- Ön yüzde ters ilmek.
- Küçük daire
- İplik atma; şişin üzerinden ip aşırılarak yeni bir ilmek ve küçük bir delik oluşturulur.
- Sağa yatık çizgi
- İki ilmeği birlikte örerek sayıyı bir azaltma.
- Sola yatık çizgi
- Azaltmanın sola eğimli biçimi.
Okuma yönü
Düz çalışılan parçalarda ön yüz sıraları sağdan sola, arka yüz sıraları soldan sağa okunur; çünkü parçayı çevirdiğinizde ilmekler de ters yönden geçer. Dairesel örgüde parça hiç çevrilmediği için bütün sıralar sağdan sola okunur. Satırlar çoğunlukla alttan yukarı numaralanır ve numara hangi kenardaysa o sıranın başladığı yeri de gösterir.
Tekrar çerçevesi
Diyagramın bir bölümü kalın çizgiyle çevrelenmişse, bu kısım yan yana tekrar eder. Toplam ilmek sayınız, tekrar genişliğinin tam katı artı kenar ilmekleri olmalıdır. Örneğin tekrar altı ilmekse ve iki kenar ilmeğiniz varsa 38 ilmek uygun olurken 40 ilmek desenin sonunu yarım bırakır. Hesabı yapmadan başlamamak, sonradan sökmeyi önler.
Sayarak ilerleyin
Her desen turunun sonunda ilmek sayınızı kontrol edin; yalnızca gözle saymak yerine işaretleyici halkalar kullanmak da yardım eder. Küçük bir sapma, on sıra sonra düzeltilemez bir bozulmaya dönüşebilir.
18 yaş altındakiler için uygun değildir. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; herhangi bir platformu önermez.